4 listopada 2022

Ramowy zakres działań asystenta edukacji romskiej

Załącznik nr 4

Ramowy zakres działań asystenta edukacji romskiej

 

Program na rzecz społeczności romskiej w Polsce na lata 20042013 wskazywał potrzebę dodatkowej formy wsparcia edukacji uczniów romskich w postaci m.in. asystentów edukacji romskiej oraz nauczycieli wspomagających:

Asystenci romscy Romowie obdarzeni zaufaniem lokalnych społeczności romskich zapewniają wszechstronną pomoc uczniom romskim w kontaktach ze środowiskiem szkolnym, budują pozytywny obraz szkoły i korzyści płynących z wykształcenia, zapewniają wsparcie emocjonalne dla uczniów romskich, pomoc nauczycielom i pedagogom w rozpoznaniu potrzeb i ewentualnych problemów poszczególnych uczniów, pomagają i mediują w sytuacjach trudnych i konfliktowych. Do obowiązków asystenta należy również budowa dobrego kontaktu między rodzicami uczniów a szkołą, informowanie rodziców o przebiegu nauki, a także kontrola frekwencji uczniów i postępów w nauce.

Asystenci edukacji romskiej (AER)

Od 2004 zawód ten figuruje na oficjalnej liście zawodów w Polsce. Ten czas pozwolił na wypracowanie praktyki działania, niemniej wciąż pojawiają się problemy związane z właściwym i skutecznym funkcjonowaniem AER. Asystent jest swoistym pomostem między instytucjami publicznymi – zwłaszcza szkołą, a środowiskiem domowym ucznia romskiego. Z tego powodu jego praca nie powinna się ograniczać wyłącznie do terenu szkoły, a powinna obejmować również regularne kontakty z rodziną ucznia oraz władzami lokalnymi w zakresie np. konsultacji działań na rzecz Romów.

Istotne jest uwrażliwianie pracodawców na przestrzeganie praw pracowniczych wobec asystentów edukacji romskiej.

Poniżej opisany zakres zależy w dużej mierze od osobowościowych predyspozycji asystenta, jego wykształcenia, doświadczenia, lokalnych możliwości, umiejętności pozyskiwania partnerów do współpracy; zakres ten wskazuje działania niezbędne dla osiągniecia celów pracy asystentów oraz celów kolejnych strategii państwa na rzecz integracji społecznej Romów w Polsce i powinien być traktowany jako rodzaj wytycznych dla organizacji pracy szkoły i nauczycieli wspomagających w kontekście potrzeb uczniów romskich oraz zatrudniania AER.

Celem pracy asystenta jest wspomaganie procesu uzyskania wysokiej jakości edukacji uczniów romskich, umożliwiającej kontynuację nauki na poziomie ponadpodstawowym, a w dłuższej perspektywie – zwiększenie poziomu integracji społecznej i obywatelskiej Romów w Polsce.

Zadania główne

  1. Praca z dziećmi
  • udział w lekcjach (niezbędne zwłaszcza na początku roku szkolnego dla uzyskania orientacji w problemach i deficytach ucznia; w miarę upływu czasu można skupiać się w większej mierze na indywidualnej pracy w uczniem),
  • udział w zajęciach wyrównawczych (jeśli zachodzi potrzeba) i monitorowanie udziału ucznia w zajęciach wyrównawczych (niezbędny ze względu na identyfikację problemów oraz monitorowanie postępów ucznia, skuteczności zajęć wyrównawczych oraz frekwencję),
  • pomoc w odrabianiu zadań domowych,
  • towarzyszenie podczas badań psychologicznych (asystent udziela wsparcia oraz tłumaczy niezrozumiałe słowa; jest to istotne zwłaszcza w przypadku używania przez Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne testów werbalnych, niedostosowanych do specyfiki kulturowej dzieci odmiennych etnicznie),
  • ujawnianie problemów emocjonalnych (rozmowy z uczniem),
  • motywowanie do udziału w zajęciach szkolnych,
  • monitorowanie stanu posiadania niezbędnych przyborów szkolnych,
  • promowanie uczniów utalentowanych (przy współpracy z odpowiednim nauczycielem, kierowanie na odpowiednie dodatkowe zajęcia w szkole lub w świetlicach środowiskowych, domach kultury, aby uczeń mógł rozwinąć swoje umiejętności, zgłaszanie do systemów stypendialnych MSWiA i innych),
  • udział w zajęciach pozalekcyjnych (np. podczas występów, wycieczek szkolnych etc.),
  • zapewnienie opieki dzieciom podczas kolonii, zimowisk (zwłaszcza jeśli wyjazdy wypoczynkowe organizowane są przez gminy lub inne organizacje pozarządowe ze środków Programu integracji).

 

  1. Praca z rodzicami:
  • utrzymywanie stałego, systematycznego kontaktu ze środowiskiem rodzinnym każdego dziecka (przekazywanie rodzicom informacji o ocenach, frekwencji, sukcesach i problemach ucznia),
  • praca nad zwiększaniem udziału rodziców romskich w procesie edukacyjnym poprzez zachęcanie do udziału w wywiadówkach, włączanie się w życie szkoły poprzez udział w spotkaniach, uroczystościach i wydarzeniach szkolnych, poprzez kontrolę frekwencji i postępów w nauce,
  • określenie wzajemnych oczekiwań i potrzeb między asystentem i rodzicami,
  • zapoznanie rodziców z zakresem obowiązków asystenta (tłumaczenie roli i zadań asystenta),
  • budowanie wśród rodziców pozytywnego wizerunku szkoły i ukazanie korzyści płynących z edukacji,
  • informowanie rodziny o możliwościach uzyskania pomocy w kwestiach socjalnych (w miarę możliwości) – AER nie może w tym zakresie wyręczać rodziny, powinien informować zwłaszcza o kwestiach związanych z edukacją i funkcjonowaniem ucznia w szkole i o możliwościach edukacji nieformalnej (o organizowanych zajęciach w świetlicach szkolnych, środowiskowych, domach kultury etc.),
  • wsparcie emocjonalne ucznia,
  • przekonywanie rodziców o konieczności edukacji przedszkolnej oraz kontynuowania nauki przez dzieci na poziomie ponadpodstawowym,
  • podnoszenie swoich kwalifikacji poprzez udział w szkoleniach dla AER i innych.

 

  1. Praca ze szkołą:
  • zapoznanie się z całą kadrą szkoły,
  • ułatwienie wzajemnej komunikacji między nauczycielami a uczniami romskimi,
  • ustalenie listy dzieci romskich objętych obowiązkiem nauki,
  • stałe rozmowy indywidualne z pedagogiem i nauczycielami (ustalanie problemów edukacyjnych uczniów i sposobów rozwiązania, kontrola frekwencji, postępów w nauce, zachowania uczniów etc.),
  • pomoc przy organizacji szkolnych konkursów na temat Romów,
  • udział w szkoleniowych radach pedagogicznych (zapoznanie nauczycieli z kulturą romską),
  • pomoc w zorganizowaniu niezbędnych zajęć dodatkowych dla uczniów (np. wyrównawczych, logopedycznych etc.),
  • inicjowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej konkretnemu uczniowi w danej placówce, jeśli zachodzi taka potrzeba.

 

  1. Współpraca z instytucjami:
  • obecność w czasie badań uczniów romskich w poradniach pedagogiczno-psychologicznych,
  • współpraca z organizacjami pozarządowymi (informowanie ich o potrzebach rodzin romskich, ułatwianie kontaktów),
  • promocja w mediach lokalnych (informowanie mediów np. o występach muzycznych dzieci, realizowanych projektach itp.),
  • współpraca z administracją publiczną (informowanie urzędów gmin oraz odpowiednich Pełnomocników wojewodów ds. mniejszości narodowych i etnicznych o potrzebach, problemach lub inicjatywach mogących wspomóc edukację uczniów romskich),
  • informowanie przełożonych oraz odpowiednich Pełnomocników wojewodów ds. mniejszości narodowych i etnicznych o ewentualnych przejawach dyskryminacji.

 

  1. Organizacja pracy
  • zorganizowanie pomieszczenia pracy (każda szkoła powinna wyznaczyć odpowiednio wyposażone pomieszczenie i stałe terminy dyżurowania asystenta edukacji romskiej, aby uczniowie romscy lub ich rodzice wiedzieli, kiedy mogą udać się do swojego asystenta),
  • ustalenie ramowego grafiku pracy (uwzględniającego regularne kontakty z nauczycielami i pedagogiem, rodzicami),
  • regularne kontakty z rodzicami,
  • dokumentacja pracy (dziennik, w którym zdiagnozowany jest każdy uczeń romski, opisane są problemy i podjęte działania, postępy w nauce, uczestnictwo dzieci w zajęciach pozalekcyjnych itd.),
  • gromadzenie informacji o dzieciach i sytuacji rodzinnej – jeśli ta ma szczególne znaczenie dla procesu edukacji ucznia,
  • wyznaczenie priorytetów działania (ze szczególnym uwzględnieniem systematyczności, ciągłości i efektywności działań),
  • udział w imprezach szkolnych związanych zarówno z kulturą romską, jak i uroczystościami okolicznościowymi i patriotycznymi.

 

ZADANIA FAKULTATYWNE

Promocja problematyki romskiej, edukacji Romów i pracy asystenta

– przygotowywanie we współpracy ze szkołą informacji np. dla mediów lokalnych o ważnych działaniach podejmowanych przez środowisko romskie na rzecz edukacji, bądź promocji własnej kultury,

–pomoc w kultywowaniu kultury romskiej (organizacja imprez kulturalnych prezentujących kulturę romską na terenie szkoły lub gminy, organizacja prelekcji na temat kultury etc.).